ʻOku tataki ʻe Hon. Dame Silvia Cartwright PCNZM DBE QSO DStJ ʻa e Fakatotolo Tiliuefí ko e Sea ʻo e Fakatotoló. ʻOku kau fakataha ʻa Dame Silvia mo Frances Joychild KC, ko ha loea pule ia mo ha taukei lahi ʻi he ngaahi hopo ki he ngaohikovia fakasekisualé, ko e Tokoni Fakatotolo.
ʻOku poupouʻi e Kau Fakatotoló ʻe ha kau sekelitali.
ʻE fili ha talāsiti tauʻatāina ke nau fakahoko e ngāue fakaʻōfisi ʻa e Fakatotoló kae lava e Kau Fakatotoló ʻo ngāue tauʻatāina mo ʻikai toe fakahāhā holo ʻene ngāué. ʻE fakahoko ʻe he talāsiti tauʻatāina ko ení ha ngaahi ngāue fakaʻōfisi mo puleʻi ʻi he tauʻatāina kakato e fokotuʻutuʻu mo e ngāue ʻa e Fakatotoló. Kuo tukupā ʻa e Poate Talāsiti Tiliuefí ke fakapaʻanga e ngaahi fakamole kotoa fekauʻaki mo e Fakatotoló ʻo fakafou ʻi ha talāsiti tauʻatāina, ka neongo iá ʻe ʻikai hanau ivi tākiekina ʻi he ngaahi founga ngāué, ola ʻo e fekumí pe ngaahi fokotuʻu fakakaukau ʻa e Fakatotoló, pea ʻikai ke nau lava ʻo maʻu e ngaahi fakamatala fakafoʻituitui ʻoku tānaki pe tauhi ʻe he Fakatotoló. ʻE toki tuku atu e hingoa ʻo e talāsiti tauʻatāiná ʻi hono taimi totonú.
Kuo hoko ʻa Dame Silvia Cartwright ko ha mataotao fakalao mo ha loea fakalaloa ʻi he ngaahi taʻu ʻe 50 kuo hilí. ʻI he 1967, naʻá ne ʻosi ai mo hono mataʻitohi BA ʻi he Laó mei he ʻUnivēsiti ʻŌtakó pea ngāue fakalao taʻu lahi ʻiate ia pē, ki muʻa pea toki kamata ngāue ʻi he fakamaauʻangá. ʻI he 1989, naʻá ne hoko ai ko e fuofua fefine Fakamaau Pule he Fakamaauʻanga Fakavāhengá ʻi Nuʻu Sila peá ne hoko atu ko e fuofua fakamaau fefine ʻi he Fakamaauʻanga Maʻolungá. Mei he 2001 ki he 2006, naʻá ne hoko ai ko e Kōvana Pule hono 18 ʻo Nuʻu Silá, ko e fefine fika ua pē ia ke ne maʻu e lakangá.
ʻOku taukei lahi ʻaupito ʻa Dame Silvia ʻi hono tataki e ngaahi fakatotolo fakafonua mahuʻingá. Ne ʻiloa ʻa ʻene tataki e Fakatotolo Cartwright 1988 ki he ngaahi ʻīsiu fekauʻaki mo e faitoʻo ʻo e kanisā he taungafanaú ʻi he Falemahaki Fakafonua ʻa Fafine ʻi ʻAokalaní pea ki muí ni maí ko e Sea ʻo e Fakatotolo Fakapuleʻanga ki he founga ngāue ʻa e Komisiona ki he Mofuiké ʻi he ngaahi ʻeke mofuike ʻa Kenitapulí. Ko ha loea fakalaloa ia ki he potupotu tataú, hili ʻene ngāue ʻi he Kōmiti ʻa e Ngaahi Puleʻanga Fakatahataha ʻa Māmaní ʻi hono Fakangata e Ngaahi Founga Filifilimānako Kotoa Pē ki he Kakai Fefiné (CEDAW), pea kaunga lahi ki hono faʻu ʻo e Founga Ngāue Fili ki he Konivēsio CEDAW.
Koeʻuhí ko ʻene ngaahi ngāue tokoni maʻa Nuʻu Silá, kuo hoko ai ʻa Dame Silvia ko e Dame Komanitā ʻo e ʻEmipaea Pilitāniá ʻi he 1989, mo e Fakalangilangi Maʻolunga ʻa Nuʻu Silá ʻi he 2001 peá ne maʻu e Fakalangilangi ʻa e Kuiní ʻi he 2006. Talu ʻene hoko ko e Kōvana Seniale ʻo Nuʻu Silá, kuó ne ngāue ki he UN ʻi he ngaahi taʻu lahi ki he ngaahi Hopo ʻi he Ngaahi Hia Fakakautau he Tau ʻa Kemipōtiá, ko ha taha ʻo e kau fakamaau fakatuʻapuleʻangá.
Ko Frances Joychild KC ko ha loea fakalaloa taukei ia kuo laka hake he taʻu ʻe 25 ʻene faifatongia he ngaahi fakamaauʻangá mo e mafai fakalaó mo e taukai lahi ʻaupito ʻi he ngaahi ʻīsiu felāveʻi mo e ngaahi totonu ʻa e tangatá, liʻekina fakapalōfesinalé, pāʻusiʻi fakasekisualé mo e houtamakí, mo e ngaohikoviá mo e tā fakamamahí.
Kuo hoko ʻa Ms Joychild ko e loea taki ia ʻi he ngaahi hopo faingataʻa, kau ai hono fakafofongaʻi e kau toʻa ne ngaohikovia ʻe 300 tupu ʻi he Lake Alice, ʻi he ʻao ʻo e Komisiona Pule ki hono Tokangaekina ʻo e Ngaohikoviá ʻi he 2021. Kuó ne ngāue maʻae Kulupu Ngāue ki he Masivesiva ʻa e Fānaú, pea maʻae kau kumi hūfangá ʻi he ngaahi hopo makamaile lalahi felāveʻi mo e toe vakaiʻi fakalao ha tuʻutuʻuni fakamaauʻanga, tui fakalotú, mo hono maumauʻi e fakamaau totonú.
Naʻe ngāue ʻa Ms Joychild ko e Komisiona Lao mei he 2003 ki he 2006 ʻo ne fatongiaʻaki hono lipooti e ngaahi meʻa kau ai e tuʻutuʻuni fakamaauʻangá, ngaahi kautaha lao fakaMaulí, totonu ʻa e kakai Pasifikí, liliu e ngaahi founga ngāue ki muʻa he hopo hiá mo e ngaahi mafai kasitomú. Ki muʻa hení, naʻá ne hoko ko e Loea ki he Komisiona ki he Totonu ʻa e Tangatá mo e Komisiona ki he Ngaahi Founga Ngāué mei he 1993 ki he 1997.
ʻOku taukei ʻa Ms Joychild ʻi hono fakahoko e ngaahi fakatonutonú mo e fakatotoló ʻi he sekitoa fakataautahá mo e puleʻangá, ʻo kau ai hono tataki e Fakatotolo he 2015 ki he Laulāpuna Fakakautau ʻa Nuʻu Silá. Lolotonga e fakatotoló, naʻá ne sivisiviʻi e ngaahi meʻa felāveʻi mo e ʻulungaanga taʻetaau fakasekisuale ʻo ha sātini he RNZAF lolotonga e 1980 tupú, peá ne toe vakaiʻi e ngaahi polokalama lolotongá ke maluʻi ʻi he founga totonu mo fakaʻehiʻehi mei ha toe hoko ha meʻa pehē he kahaʻú. Naʻá ne tataki foki e sivisiviʻi hono fakahoko ʻe he Vaʻa ki he Ngāué mo e Paʻanga Hū Maí ʻa e tuʻutuʻuni Fakamaauʻanga Tangi Ruka he 1997, ʻo fakatatau ki he fakahinohino ʻa e Minisitā ki he Ngaahi Ngāue Fakasōsialé.
Ko Mike ko e Taki ia ʻo e Kau Sekelitali ki he Fakatotoló.
Naʻá ne hoko ko e taki fakatotolo ki he Fakatotolo Royal Commission into Abuse in Care ʻi hono ngaohikovia ʻo ha fānau mo e toʻutupu ʻe laungeau ʻi he Falemahaki Lake Alice.
Kuó ne ngāue foki ko e loea mo e faiongoongo fakatotolo pea kuó ne matuʻaki taukei lahi ʻi he ngāue mo e kau toʻa ne mafatukituki honau ngaohikoviá ʻi he ʻātakai faka-kautahá.
ʻI heʻene hoko ko e Taki ʻo e Kau Sekelitalí, ʻoku puleʻi ʻe Mike ʻa e ngāue fakaʻaho ʻa e Fakatotoló.
Ko Phillipa Mitchel ʻa e Tokoni Fakalao ki he Fakatotoló.
Kuo taʻu ʻe 30 tupu ʻa e taukei ʻa Phillipa ʻi he ngāueʻanga fakalaó ʻi ha ngaahi tafaʻaki kehekehe ʻo e laó, kae tautautefito ki he lao kumi hūfangá mo e fehikitakí, kae toe kau foki ai mo e ngaahi totonu ʻa e tangatá, ngāue maʻuʻanga moʻuí, totonu ki he ngāue fakaʻatamaí, hopo sivilé, pea kimuí ni maí ki he lao fakafāmilí. ʻOkú ne vekeveke ke fakaʻaongaʻi ʻene ngaahi taukei taʻu lahí ke tokoni ki he Fakatotoló.
Ko Chris Merrick (Te Whakapiko o Ngāti Manaia, Maʻufanga, Niua, Tonga) ko ha Loea ia ʻoku ngāue ʻi ʻAokalani.
ʻOku kau he ngaahi taukei ʻa Chris ʻene hoko ko e Loea ki he Puleʻangá, Loea Taukapo mo e Loea Fakalaloa maʻae Toʻutupú. Kuó ne maʻu ha ngaahi fatongia tokoni fakaloea ʻo tokoniʻi e Komisiona Pule ʻo e Fakatotoló ki hono Tokangaekina ʻo e Ngaohikoviá pea hoko foki ko e Tokoni Sea ki he Maʻumafai Fakalao ki hono Fakatonutonu ʻo e Kau Faiakó. Kuo longomoʻui foki e kau atu ʻa Chris ki he ngaahi liliu fakalaó tautautefito ki he ngaahi ʻīsiu fakalao ʻokú ne uesia e fānaú mo e toʻutupú pea kuó ne toutou ʻoatu ha ngaahi liliu fakalao mei he tafaʻaki Te Hunga Rōia Māori o Aotearoa – Ko e Sosaieti Lao ʻa e Kau Maulí, mo e Kautaha ʻa e Kau Loea ʻo e Pasifikí.
Senior Wellness Navigator
Rachel is a Senior Registered Comprehensive Nurse with nursing role experiences nationally and internationally in clinical, managerial, advisory, community and education.
Rachel for over 2 years was in the Wellbeing team at the Royal Commission into Abuse in State and Faith Based Care.
Emma Finlayson-Davis is a Barrister based in Auckland and shares the role of lead Inquiry lawyer with Chris Merrick.
Emma was a Crown Prosecutor for almost a decade before taking an extended break at home with her children before they started school. She returned to work as a defence lawyer working for the Public Defence Service in their Waitakere and Auckland offices. After some time at the independent bar, Emma was appointed as counsel assisting the Royal Commission of Inquiry into Abuse in Care, a role she held for over two years.
Shelley was a police detective for more than 15 years, largely working in the field of child protection and adult sexual assault. After leaving the police to work in the private sector she returned to the police to work with the families of the deceased, survivors, and witnesses of the Christchurch Mosque terror attacks in March 2019.
For the last two years, she has been an investigator with the Royal Commission of Inquiry into Historical Abuse in State Care and in the Care of Faith-based Institutions. Her role involved interviewing survivors and investigating the abuse of children and young people in various institutions between 1950 and 2000.
Karen is an experienced litigator who practises across New Zealand and Australia in a broad range of civil and regulatory litigation and investigations. She is currently a member of Kate Sheppard Chambers.
Her areas of practice include employment, discrimination, human rights and privacy. She has undertaken investigations for private institutes in response to complaints of discrimination, bullying, privacy breaches and whistle blower provisions, and provided policy advice to state government agencies, large corporations and tertiary education institutes. Prior to being called to the independent bar in 2014, Karen practised at a number of litigation firms specialising in employment, civil, and medico-legal litigation in Australia and New Zealand.
Jamie is a Registered Comprehensive Nurse with Post Graduate Studies in Mental Health. Jamie has worked in several intensive mental health settings including addiction, child and adolescents, and forensics over the past 11 years. He has managerial experience also within the mental health and addiction sector.
Ko Kapunipuni te maunga
Ko Waikanae te awa
Ko Te Uruhi toku whenua
Ko Puketapu Te hapu
Ko Rawiri Paroke Jenkins toku whaea Tupuna
Ko Ngati Awa ki Kapiti Te iwi
Ko Rizpah Evans ahau
Rizpah is a Comprehensive Registered Nurse in New Zealand and Australia, who has specialised in mental health nursing. Nursing experience includes nursing on an acute psychiatric inpatient ward, GP liaison and community mental health roles. More recently spent 3 years with the wellbeing team for the Royal Commission of Inquiry into Abuse in State and Faith based Care. I am currently based in Western Australia and work remotely for the Independent Dilworth Inquiry.
James was a Detective Sergeant in NZ Police for 28 years largely working in the field of child protection and adult sexual assault.
Since leaving the Police in 2019 James has been a senior investigator with the Royal Commission of Inquiry into Historical Abuse in State Care and in the Care of Faith-based Institutions. His role involved interviewing survivors and investigating the abuse of children and young people in various institutions between 1950 and 2000.