Te Whakarewatanga o te Whakatewhatewhatanga Motuhake o Dilworth

Kua pānuihia atu e te Heamana o te Whakatewhatewhatanga Motuhake, e Dame Silvia Cartwright rāua ko te Kaiwhakatewhatewha-Takirua, ko Frances Joychild QC te tīmatatanga o tā rāua Whakatewhatewhatanga me te whakarewatanga o te pae tukutuku o te Whakatewhatewhatanga (www.dilworthinquiry.org.nz) i te 1 o Hūrae 2022.

Mai i taua rā, ka āhei ngā tūora (o mua, o nāianei anō hoki), ō rātou mātua, tuākana, tēina, ētahi atu whānau rānei, me te hunga he kōrero ā rātou e pā ana ki te Whakatewhatewhatanga, te rēhita kia whai wāhi mai.

He nui ngā ara hei rēhita mai:

Mā te pae tukutuku o te Whakatewhatewhatanga, mā https://dilworthinquiry.org.nz/whai-wāhi-ki-te-whakatewhatewhatanga/

Mā te tuku īmera ki te Whakatewhatewhatanga, mā [email protected]

Mā te waea ki te Whakatewhatewhatanga, mā 0800 888 743 mai i te 9 i te ata ki te 5 i te ahiahi, i te Mane ki te Paraire.

Ka āhei ngā tūora (o mua, o nāianei anō hoki), ō rātou mātua, tuākana, tēina, ētahi atu rānei nō te whānau me te hunga he kōrero ā rātou e hāngai ana ki te Whakatewhatewhatanga, te hui ā-tinana atu, ā-muna atu anō hoki, ki te Whakatewhatewhatanga hei tuku i ā rātou kōrero. Ka āhei hoki te tuku i tētahi tauākī ātuhi ki te Whakatewhatewhatanga.

Mēnā kua whakarite kētia e tētahi tūora tētahi tauākī ā-tuhi mō te wā i a ia ki Te Kura o Dilworth mā ngā Pirihimana, mā te Kōmihana a te Karauna rānei, mō pūtake kē atu rānei, e āhei ana te tūora tēnei tauākī tonu te tuku ki te Whakatewhatewhatanga, te whakaae rānei kia tīkina atu e te Whakatewhatewhatanga tētahi kape o te tauākī.

Ka noho muna ngā tauākī katoa. Mēnā kei te pīrangi te Whakatewhatewhatanga ki te matapaki i ētahi o ngā kōrero a te tūora, ka mātua tono te Whakatewhatewhatanga i te whakaaetanga o te tūora.

E mea ana a Dame Silvia rāua ko Frances: "E hīkaka ana ki te rongo i ngā kōrero a ngā tūora (o mua, o nāianei anō hoki), o rātou mātua, tuākana, tēina rānei, ētahi atu rānei nō te whānau, me te hunga he kōrero ā rātou e hāngai ana ki te Whakatewhatewhatanga. E mōhio ana māua me māia rawa atu te tūora e kōrero ai rātou mō ngā tūkinotanga, ā, e ū ana māua ki te tūhura i ngā āhuatanga i pērā ai. He Whakatewhatewhatanga tūmataiti tēnei, ka mutu, kāore ōna mana ki te whakatau i ngā kawenga ā-taihara, ā-kirirarau rānei. Heoi anō, e tūmanako ana mā te pūrongo whakamutunga me ōna tūtohitanga e ārai ngā whakatūrorotanga ā tua atu ki te hapori o Dilworth.

Ka whakahaere motuhakehia ngā ketuketutanga, ā, e whai ana kia tūhura i ngā kōrero katoa i te whāinga o te pono. E mihia ana te oati o te Poari Kaitiaki o Dilworth ki te mahi tahi ki te Whakatewhatewhatanga. Tae ana ki te hoatu ki te Poari ngā kōrero kei te Poari me te āwhina i te Whakatewhatewhatanga ki te whakarongo ki ngā kōrero a ngā kaimahi me ngā mema Poari o mua, o nāianei anō hoki. He mea nui kia rongo i ngā kōrero a ngā kaimahi o mua o te Kura o Dilworth hei whakaū i te mārama mārika ki ngā āhuatanga i hua ake i roto i te Kura. Nā reira he akiaki tēnei kia whakapā mai te hunga he kōrero ā koutou.

E ū ana te Whakatewhatewhatanga ki te tiaki i ngā kōrero ka tae atu ki a ia e ai ki ngā mātāpono o whakaraerae, o muna me matatapu. Kei tō mātou tauākī matatapu kua whakaputaina ki tō mātou pae tukutuku ngā whakamāramatanga ki ngā kaiuru e pā ana ki tā mātou kohi, whakamahi, tuari anō hoki i ō rātou kōrero."

Kua pānui hoki a Dame Silvia rāua ko Frances i te kopounga o ā rāua kaimahi mō te Whakatewhatewhatanga. Ko Chris Merrick (Te Whakapiko o Ngāti Manaia, Ma'ufanga, Niua, Tonga) hei Rōia mō te Whakatewhatewhatanga, he rōia e noho ana ki Tāmaki Makaurau. Kua kopoua a Phillipa Mitchell ki te tūranga Kaiāwhina ā-Ture, ā, ko Mike Wesley-Smith te Kaihautū o te Kāhui Whakahaere o te Whakatewhatewhatanga, ā, he mema hoki o te kāhui ā-ture o te Whakatewhatewhatanga.

Ngā Momo Tautoko mā ngā Kaiuru

E ū ana te Whakatewhatewhatanga ki te pupuri i te oranga o te hunga ka kōwhiri ki te whai wāhi mai ki te tukanga. Katoa te hunga ka whai wāhi ki te Whakatewhatewhatanga ka āhei te toro atu ki te Rūnanga Oranga me tana tīma mātanga e taunga ana ki te mahi tahi ki ngā tūora tūkinotanga me ngā ngaukinotangatanga.

Mā ngā Kāpehu Oranga e āwhina te hunga e rēhita ana ki te whai wāhi ki te Whakatewhatewhatanga, e tautoko, ā, e whakawhiti anō hoki ki ngā ratonga tūora me ētahi atu ratonga tautoko. Kei te whakamahi te Rūnanga i tētahi anga whakahaere e whai ana i te manaakitanga. Nā reira ka tūhono ngā Kāpehu i ngā tūora, ngā whānau me ngā kaiuru katoa ki ngā momo tautoko, i te wā tonu o te tuku haere i ngā kōrero i waenganui i te Whakatewhatewhatanga, ngā tūora, me ētahi atu momo tautoko ka hiahiatia. Ka kakari ngā Kāpehu Oranga ki te whakatairanga i ngā mātāpono o te tiaki e ai ki te ngaukinotangatanga i raro i ngā tikanga Māori o aroha, o manaakitanga, o whanaungatanga me kaitiakitanga. Ahakoa ngā ao o ngā kaiuru, ka mahi tahi te Rūnanga Oranga ki a rātou ko ō rātou whānau, ko ngā taituarā hei whakaū i te whakatinanatanga o ngā wawata.

Mā te Whakatewhatewhatanga tonu e pīkau ngā utu ā-hāereere, ā-noho, ā-tohuora anō hoki mā ngā tūora Tama o Mua, tae ana ki te toronga atu ki tētahi taituarā hei āwhina i te hunga e whai wāhi ana ki te hātepe Whakatewhatewhatanga. Ka uru mai pea hei tautoko kē atu ko te toaitanga o ngā ratonga e tukuna kētia ana mā te Ratonga Whakarongo o Dilworth, mā ētahi atu ratonga tohuoratanga, haumanutanga rānei e whiwhi kē ana te tūora. Mēnā e ai ki te Whakatewhatewhatanga me pērā, ka utua hoki ko ngā utu ā-ture e hāngai ana ki te whai wāhitanga ki te Whakatewhatewhatanga.

Mō Dame Silvia Cartwright rāua ko Frances Joychild QC.

Ko ētahi o ngā mahi a Dame Silvia ko ia te Kāwana-Tianara 18 o Aotearoa, ko ia hoki te Kaiwhakawā Matua wahine tuatahi o Aotearoa ki Te Kōti ā-Rohe i 1989, te Kaiwhakawā wahine tuatahi i Te Kōti Teitei anō hoki i 1993. He whānui tonu ōna pūkenga ārahi i ngā whakatewhatewhatanga, tae ana ki te Whakatewhatewhatanga Tūmatanui o tā Toka Tū Ake whakahaere i ngā kerēme rū whenua i Waitaha. mō ngā take e pā ana ki te mate pukupuku waha kōpū ki Te Whatu Ora ki Tāmaki Makaurau.

He kaiwawao wheako nui a Frances. Kua neke atu i te 25 tau ia e mahi ana ki ngā take tika tāngata, ngā whakatūpato koretanga ā-ngaio, te whakatīwheta hemahema, te whakaweti, ngā tūkinotanga me ngā takakinotanga. I tū ia hei māngai mā ngā tūora 300 neke atu o Lake Alice i mua i te aroaro o Te Kōmihana a te Karauna i te tau 2021. Nāna hoki i ārahi te Whakatewhatewhatanga o te Taua-a-Rangi o Aotearoa o te tau 2015.

Ngā Tikanga Whakahaere

Ngā Tikanga Whakahaere (Ngā Tikanga Whakahaere i te reo Māori) o te Whakatewhatewhatanga e ārahi āna mahi. Kua whakakōpanihia e Dame Silvia rāua ko Frances i muri i tētahi tukanga whakahoki whakaaro whānui a te Poari mō ngā tikanga i tonoa i whai wāhi ai ngā tūora, te hunga i pāngia e ngā tūkinotanga me te hapori whānui tonu o Dilworth. I nui hoki te wāhi ki ngā rōia a ngā tūora i tā rātou whāngai i Ngā Tikanga Whakahaere.

Pūrongo Whakamutunga

E whai ana te Whakatewhatewhatanga kia hoatu ki te Poari Kaitiaki o Dilworth tana pūrongo i mua i te paunga o 2022, māna, ka tonoa pea kia roa ake te wā mēnā me pērā. Ka whakamōhio tōmuahia ngā tūora mēnā ka mate ki te whakaroa i te wā.

Whakap ātanga P ā p āho m ō te Whakatewhatewhatanga - [email protected]